Kadıköy Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu Avukatı

Hukuk devletinin bireye tanıdığı en temel haklardan biri, hiç şüphe yok ki yer değiştirme ve hareket etme özgürlüğüdür. Bir kimsenin hukuka aykırı olarak bir yere gitmesinin engellenmesi veya belirli bir yerde kalmaya zorlanması, Türk Ceza Kanunu kapsamında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu (halk arasında bilinen adıyla alıkoyma veya kaçırma) olarak düzenlenmiştir. İstanbul gibi sosyo-ekonomik hareketliliğin zirvede olduğu bir metropolde, bu suç tipi ticari alacak-verecek uyuşmazlıklarından aile içi çekişmelere, şantaj vakalarından asayiş olaylarına kadar çok geniş bir yelpazede karşımıza çıkmaktadır. Anadolu Yakası genelinde, özellikle Kadıköy ve çevresinde meydana gelen alıkoyma ve kaçırma iddialarının soruşturma ve dava süreçleri doğrudan Kartal Adliyesi (İstanbul Anadolu Adliyesi) bünyesinde yürütülmektedir. Öngörülen hapis cezalarının ağırlığı ve hukuki sürecin karmaşıklığı göz önüne alındığında, ilk andan itibaren deneyimli bir Kadıköy ceza avukatı ile çalışılması adil yargılanma hakkının tesisi açısından hayati önem taşır.

 

1-) Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu Nedir? (TCK 109)

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, bir kimsenin hukuka aykırı olarak bir yere gitmesini engellemek veya bir yerde kalmaya zorlamak suretiyle hareket serbestisini kısıtlamaktır. Suçun oluşması için mağdurun bir odaya kilitlenmesi, zorla bir araca bindirilerek kaçırılması gerekebileceği gibi, kişinin bulunduğu yerden ayrılmasının tehdit veya hile ile engellenmesi de yeterlidir.

 

2-) Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunda Şikayet, Zamanaşımı ve Uzlaştırma

• Şikayet: Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu (basit hali dahil olmak üzere) toplum düzenini ve bireysel özgürlüğü ağır şekilde ihlal ettiği için şikayete tabi değildir. Mağdur şikayetçi olmasa veya sonradan vazgeçse dahi Cumhuriyet Savcılığı tarafından resen soruşturulur.
• Zamanaşımı: Suçun basit halinde dava zamanaşımı süresi 15 yıl, cezayı artıran nitelikli hallerinde ise 20 yıldır.
• Uzlaştırma: Bu suç tipi, doğası ve koruduğu hukuki değer gereği hiçbir şekilde uzlaştırma kapsamında yer almaz. İstanbul genelindeki adliyelerde süreç doğrudan kamu davası olarak yürütülür.

 

3-) Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunun Şartları

Bir eylemin bu suç kapsamında cezalandırılabilmesi için şu üç temel şart aranır:

1. Mağdurun hareket serbestisi (bir yerden bir yere gitme veya gitmeme özgürlüğü) kısıtlanmış olmalıdır.
2. Bu kısıtlama eylemi tamamen hukuka aykırı olmalıdır (Polisin kanuni gözaltı işlemi veya velinin çocuk üzerindeki haklı koruma sınırı hariçtir).
3. Failin eylemi gerçekleştirirken belirli bir süre boyunca mağduru alıkoyma iradesi, yani kasıtlı hareket etmesi şarttır. Anlık, saniyelik engellemeler genellikle bu suç kapsamında değerlendirilmez.

 

4-) Basit Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunun Unsurları (TCK 109/1)

Suçun; herhangi bir hile, cebir, tehdit veya nitelikli araç kullanılmaksızın, bir kimsenin özgürlüğünün kısıtlanmasıdır. Örneğin; bir tartışma sırasında ofisin veya evin kapısını kilitleyip anahtarı saklamak, mağdurun gitmesini fiziki güç kullanmadan ancak çıkışı kapatarak engellemek basit hürriyetten yoksun kılma eylemini oluşturur. Olay Kadıköy sınırlarında gerçekleştiğinde, dosya Kartal Adliyesi Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından bu madde üzerinden açılır.

 

5-) Nitelikli Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunun Unsurları (TCK 109/2-3)

Suçun, işleniş biçimi, kullanılan araçlar veya mağdurun/failin sıfatı nedeniyle daha ağır cezalar gerektiren halleridir.

 

5.1-) Cebir, Tehdit veya Hile ile İşlenmesi (TCK 109/2)

Kişinin fiziksel şiddet uygulanarak (cebir), korkutularak (tehdit) veya kandırılarak (hile) bir yere götürülmesi ya da alıkonulmasıdır.

 

5.2-) Silahla İşlenmesi

Alıkoyma eylemi esnasında mağdura tabanca, bıçak, sopa gibi yaralamaya ve korkutmaya elverişli bir aracın doğrultulması veya gösterilmesidir.

 

5.3-) Birden Fazla Kişi Tarafından Birlikte İşlenmesi

Suçun en az iki kişi tarafından iştirak halinde, müşterek fail olarak işlenmesidir. Bu durum mağdurun direncini kırmayı kolaylaştırdığı için kanun koyucu cezayı artırır.

 

5.4-) Kişinin Yerine Getirdiği Kamu Görevi Nedeniyle İşlenmesi

Bir devlet memurunun, polisin, hakimin veya doktorun yürüttüğü kamu görevi yüzünden alıkonulması durumudur.

 

5.5-) Kamu Görevinin Sağladığı Nüfuz Kötüye Kullanılarak İşlenmesi

Failin, sahip olduğu resmi yetkiyi veya memuriyet sıfatını kötüye kullanarak bir sivili hukuka aykırı olarak alıkoymasıdır.

 

5.6-) Üstsoya, Altsoya veya Eşe / Boşandığı Eşe Karşı İşlenmesi

Suçun anne, baba, çocuk, eş veya eski eşe karşı işlenmesi halidir.

 

5.7-) Çocuğa Karşı ya da Kendini Savunamayacak Kişiye Karşı İşlenmesi

18 yaşından küçüklerin (çocukların), yaşlıların veya engellilerin kaçırılması/alıkonulması durumudur. Özellikle Kadıköy ceza dosyalarında çocukların rızası olsa dahi hukuki olarak bu rıza geçersiz sayıldığından eylem doğrudan bu nitelikli fıkradan cezalandırılır.

 

5.8-) Cinsel Amaçla İşlenmesi (TCK 109/5)

Suçun cinsel arzuları tatmin etmek amacıyla (Örn: Cinsel saldırıda bulunmak için bir kadını veya çocuğu kaçırmak/alıkoymak) işlenmesi durumudur. Bu halde ceza doğrudan yarı oranında artırılır.

 

6-) Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunun Cezası

6.1-) Basit Halin Cezası

TCK m. 109/1 uyarınca, bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmesini engellemek veya bir yerde kalmaya zorlamak suretiyle hürriyetinden yoksun kılan kişiye 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilir.

 

6.2-) Nitelikli Halin Cezası

• Eylem cebir, tehdit veya hile ile işlenirse (TCK 109/2) ceza 2 yıldan 7 yıla kadar hapistir.
• Suçun silahla, çocuğa karşı, eşe karşı veya birden fazla kişiyle işlenmesi halinde (TCK 109/3) ceza bir kat artırılarak uygulanır.
• Cinsel amaçla alıkoyma halinde (TCK 109/5) ceza ayrıca yarı oranında artırılır. Bu suçla ilgili tüm davalar doğrudan Kartal Adliyesi Ağır Ceza Mahkemelerinde görülür.

 

7-) Etkin Pişmanlık Ceza İndirimi (TCK 110)

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna özgü çok önemli bir etkin pişmanlık maddesi vardır. Suç tamamlandıktan sonra, ancak bu nedenle hakkında soruşturma başlamadan önce fail;

• Mağdurun şahsına hiçbir zarar vermeksizin,
• Onu kendiliğinden güvenli bir yerde serbest bırakırsa, verilecek ceza üçte ikisine kadar indirilir.

 

8.-) Cezanın Ertelenmesi ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)

Kadıköy kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu davalarında, suçun nitelikli halleri veya cinsel amaçla işlenmesi durumunda verilecek cezaların alt sınırları çok yüksek (genellikle 5-10 yıl arası) olduğundan HAGB veya erteleme kararı verilmesi yasal olarak imkansızdır. Sadece çok istisnai basit hallerde ve etkin pişmanlık indirimleri uygulandığında ceza 2 yılın altına düşerse bu hükümler tartışılabilir. Bu nedenle savunmanın profesyonel bir Kadıköy ceza avukatı tarafından, Kartal Adliyesi nezdinde çok sıkı argümanlarla kurgulanması gerekir.

Önemli Not: İstanbul Anadolu Yakası genelinde yaşanan tüm zorla alıkoyma, çocuk kaçırma, borç sebebiyle şahsı bir yere kapatma gibi ağır ceza dosyaları idari ve adli yetki olarak doğrudan Kartal Adliyesi yetki sınırları içinde karara bağlanır.